Vakantie en het jubeljaar - 11 augustus 2016

Ds. Tim van de Griend wijdt een korte zomercolumn aan het fenomeen vakantie.


Vakantiereizen zijn een modern fenomeen. Pas vanaf de achttiende eeuw begint er zoiets te ontstaan als een toeristische reis: een ontspannings- en ontdekkingstour als onderbreking van het werkzame leven.

Toerisme was in het oude Israël uiteraard ook een onbekend fenomeen. Er werd gereisd, vooral op bedevaart naar het centrale heiligdom, de tempel in Jeruzalem. Dat je je echter vrijwillig onder vreemde volken zou begeven zonder enig economisch doel, zomaar, voor de ontspanning of om iets nieuws te ontdekken – geen mens kon zich daarbij iets voorstellen. Reizen in den vreemde deed je voor de handel of omdat je honger had.

Nu is vakantie houden niet noodzakelijkerwijs met reizen verbonden, maar vakantie is hoe dan ook onderbreking van het alledaagse leven, meestal van werk of school. In die zin heeft vakantie houden wel bijbelse papieren: de sabbat had zo’n onderbrekende, ontspannende functie. De Romeinen lachten over het in hun ogen absurde idee om een dag in de week niet te werken.

Het jubeljaar wordt in het bijbelboek Leviticus voorgesteld als een sabbat van een jaar lang. We weten niet of dat idee ooit in de praktijk is omgezet, maar het idee van zo’n jaar is revolutionair en verlokkend. Een jaar heeft de hele samenleving rust en in dat jaar krijgt ieder opnieuw een stuk land toebedeeld dat genoeg is om van te leven. Verder bezit mag een ieder houden, maar aan elke vorm van slavernij komt een einde. Ieder krijgt weer voldoende bestaansmogelijkheden. Er vindt een fundamentele “reset” in de maatschappelijke verhoudingen plaats.

Dat concept komt in de bijbel nog het meest in de buurt van wat wij vakantie zouden noemen: in de vakantie speelt de economie even niet de overhand. Voor wie het zich vrije tijd kan veroorloven (dat moet er als belangrijke kanttekening bijgezegd worden) gaat het even niet om geld verdienen en bovendien staan de directeur en de arbeider naast elkaar op de camping. Bovendien is vakantie een vorm van “reset”: een tijd om op krachten te komen en om het leven zoals het geworden is, nog eens te overdenken en waar mogelijk bij te stellen.

In deze zin wens ik een ieder, van Hamburg tot München, van Duisburg tot Berlijn een goede zomerperiode toe.

Tim van de Griend, predikant in wijk Zuid



< HOME